فصل يك جشن‌ها و آيين‌ها و شادمانىهاى ملّى 1 - جشن نوروز « نوروز » بزرگترين و شكوهمندترين جشن ايرانى است كه از هزاران سال پيش در نخستين روز سال نو - در روز يكم ماه فروردين ، كه روز اوّل فصل بهار نيز است - با آيين‌هاى ويژه و با شكوه بسيار در پهنه و گسترهء ايران‌زمين برگزار مىشده و مىشود و اجراى مراسم آن پيرامون دو هفته و - گاهى بيشتر - ادامه داشته و دارد « 1 » و مردم در آن روزها به سرور و شادى مىپرداختند و مىپردازند . گرچه با گذشت زمان در طول تاريخ در برخى از مراسم اين « ابرجشن » دگرگونىهاى بسيارى روى داده است و برخى از رسوم كهن آن متروك و منسوخ گرديده و مراسم جديدى جاى آنها را گرفته ، ولى هيچگاه از رونق و شكوه اين جشن كاسته نشده است . چون سابقه و اهميّت و عظمت اين جشن بزرگ و بيمانند بر هيچ ايرانى پوشيده نيست نيازى نمىبينيم كه در اين نوشتار به ياد كردن آنها بپردازيم از اين‌رو تنها به ذكر مراسم و آيين‌هايى كه در اين جشن فرخنده در بيرجند - آن هم در دورهء سخن ما - مرسوم و معمول بود - و هدف كتاب نيز همين است - بسنده مىكنيم . آيين‌ها و مراسم جشن نوروز در بيرجند آن زمان كمابيش همان آيين‌هايى بود كه امروز نيز مرسوم است و با تفاوتهاى اندك اقليمى در سراسر ايران‌زمين معمول بوده و مىباشد ، بدينسان كه مردم از اوايل و اواسط اسفندماه به فكر برگزارى هرچه باشكوه‌تر نوروز و تهيّه و تدارك

--> ( 1 ) . اگر روز اول فروردين « سه‌شنبه » باشد و « چهارشنبه‌سورى » در شب « چهارشنبه » هفته پيش از آن برگزار شود اجراى مراسم نوروزى 19 روز طول مىكشد و اگر « چهارشنبه » باشد و « چهارشنبه سورى » غروب روز پيش از آن برگزار شود زمان اجراى مراسم نوروزى 14 روز مىباشد .